BS. NGUYỄN THANH PHÚ

Thạc Sĩ. Bác Sĩ Chuyên khoa Tai Mũi Họng

Phòng khám ngoài giờ
56 Phan Chu trinh – Nha trang

0935993590

Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa
19 Yersin, Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang

0935993590

Viêm amidan

Amidan là một trong những khối bạch huyết thuộc vòng Waldeyer của vùng họng, chúng nằm ở ngã tư giữa đường ăn và đường thở.

Amidan lúc sinh ra đã có và là tổ chức bình thường của con người, chúng phát triển ở giai đoạn trẻ nhỏ và thiếu nhi rồi teo nhỏ dần ở người lớn.

Thông thường, amidan thường xảy ra cấp tính, đột ngột trong vài ngày với biểu hiện sốt, đau họng và khám amidan có sưng hay có mủ. Một số bệnh nhân sẽ tái đi tái lại nhiều lần trong năm hoặc một đợt kéo dài nhiều tháng lúc đó gọi là viêm amidan mạn tính.

1. Nguyên nhân của viêm amidan

Do bị lạnh, các vi khuẩn và virus có sẵn ở mũi họng trở nên gây bệnh.

Nếu do virus thường là nhẹ và thường gặp với 70%. Virus thường gặp như Adenoviruses, Influenza viruses, Parainfluenza viruses, Enteroviruses, và Mycoplasma.

Nếu do vi khuẩn thì nặng hơn, đặc biệt là do liên cầu nhóm A tan huyết β thì càng nặng. Ngoài ra, vi khuẩn hay gặp còn có Phế cầu và Haemophilus influenza.

2. Triệu chứng của viêm amidan

2.1. Viêm amidan cấp

Triệu chứng toàn thân:

  • Bệnh bắt đầu đột ngột với cảm giác rét và gai rét rồi sốt 38 - 390. Toàn thân có hội chứng nhiễm trùng.
  • Người mệt mỏi, nhức đầu, chán ăn, nước tiểu đỏ.

Triệu chứng cơ năng:

  • Nuốt vướng, nuốt đau, có thể đau lan lên tai.
  • Khi có biến chứng, viêm nhiễm có thể lan xuống thanh khí phế quản gây nên ho có đờm nhầy, khàn tiếng hay đau tức ngực.

Triệu chứng thực thể:

  • Khám amidan: Nếu là do virus thì toàn bộ niêm mạc họng đỏ rực và xuất tiết, amidan sưng to và đỏ, các tổ chức bạch huyết thành sau họng cũng sưng to và đỏ. Nếu là do vi khuẩn thì thấy amidan sưng to và đỏ, trên bề mặt amidan có những chấm mủ trắng hoặc mảng bựa trắng.

2.2. Viêm amidan mạn tính

Viêm amidan mạn tính là hiện tượng viêm đi viêm lại của amidan hoặc một đợt amidan kéo dài vài tháng với các đợt điều trị kháng sinh không đúng mức.

Ở trẻ em, quá trình viêm nhiều lần và làm amidan to ra, đó là thể quá phát. Ngược lại, ở người lớn, viêm đi viêm lại sẽ làm amidan xơ teo đi.

Triệu chứng toàn thân

  • Người bệnh  có thể có tình trạng gầy yếu, da xanh hay sốt vặt.

Triệu chứng cơ năng

  • Những đợt viêm amidan cấp tái hồi
  • Cảm giác đau họng, ngứa vướng và rát trong họng kéo dài
  • Hơi thở hôi do chất mủ chứa trong các hốc của amidan
  • Những trường hợp amidan quá to gây ngủ ngáy hay đặc biệt có thể gây nên hội chứng ngừng thở khi ngủ.

Triệu chứng thực thể

Dấu hiệu viêm amidan mạn tính:

  • Hai amidan to, quá phát không đều
  • Hai amidan có thể nhỏ xơ teo với bề mặt không nhẵn mà gồ ghề, lỗ chổ, chằng chịt những xơ trắng, biểu hiện của viêm đi viêm lại nhiều lần.
  • Trụ trước, trụ sau dày và đỏ sẫm
  • Ấn vào amidan có thể thấy mủ chảy ra từ các hốc amidan
  • Hạch dưới hàm quá phát kéo dài

3. Biến chứng

Có nhiều biến chứng viêm amidan khác nhau nhưng quan trọng nhất cần lưu ý:

  • Abces quanh amidan
  • Abces thành sau họng
  • Thấp tim

4. Phướng pháp điều trị

Điều trị nên được chăm sóc và theo dõi bởi Bác sĩ TMH để xác định nguyên nhân là virus hay vi khuẩn.

Điều trị như một viêm họng đỏ cấp. Kháng sinh theo nguyên tắc (bắt buộc) như đối với một viêm họng đỏ cấp khi nghi nguyên nhân gây bệnh là liên cầu khuẩn.

Điều trị triệu chứng giảm nhẹ bằng các thuốc kháng viêm, giảm đau, hạ sốt, giảm ho,..

Nằm nghỉ, ăn nhẹ và giàu dinh dưỡng, uống nước đầy đủ.

Trong trường hợp viêm amidan mạn tính, nên phẫu thuật cắt amidan nếu có chỉ định.

Từ khoá: